Ik heb twee schatten van neefjes. Twee kleine donderstenen van 5 en 7 jaar oud. Allebei gaan ze uiteraard ook naar school. Ze hebben gewoon een juf en een meester, maar om de paar dagen komt er een bus langs met vreemde mensen. Deze mensen staan dan voor de klas en geven wat lesjes in rekenen en taal. Tussendoor maken ze foto’s van m’n neefjes en hun klasgenoten en spelen en knuffelen met de kinderen. Geen idee eigenlijk wie dat zijn. Ze hebben geen diploma’s om met kinderen te werken en verdere achtergrond informatie (zoals het bezitten van een strafblad) wordt eigenlijk ook nooit van ze gecheckt. Maar iedereen vindt het normaal, dus het zal wel goed zitten zeker?

Klinkt dit allemaal een beetje vreemd in de oren? In heel veel landen is dit anders de normaalste zaak van de wereld. We hebben het er al eens eerder over gehad; bepaalde fenomenen die samen met het toenemende toerisme volledig uit proporties zijn gegroeid. Toerisme kan heel veel goed doen voor een land, maar het brengt spijtig genoeg ook nog té vaak negatieve bijwerkingen met zich mee. En dan heb ik het hier niet over vervuiling of over bebouwing. Nee, het komt helaas ook veel te vaak voor dat mens en dier het directe slachtoffer is. We zagen het al in landen zoals Thailand, waar de zogenaamde ‘tijgertempels’ als paddenstoelen uit de grond schieten. Daar waar je onder goedkeurend toezicht van een monnik de hele dag door tamme tijgers mag knuffelen. Snel een paar mooie kiekjes tussendoor, je weet wel, zo eentje waar je je hoofd op de kop van een tijger legt. Leuk, voor op facebook. Ja leuk hoor, die knuffelbare grote katten. Leuk dat die prachtige dieren op brute wijze gevangen worden en dat ze nu zwaar gedrogeerd aan je voeten liggen.

Of weet je nog in Vietnam, de hilltribes? De etnische minderheden, vluchtelingen die al jarenlang een simpel maar rustig bestaan leiden in kleine bergdorpen. Tegenwoordig uitgegroeid tot Human Zoo’s door de vele excursies die touroperators aanbieden naar deze kleine dorpjes, waardoor hun elke kans op groei en ontwikkeling ontnomen wordt. Om ook nog maar te zwijgen over de olifantenritjes die je kan maken in de ontelbaar vele olifanten ‘opvang tehuizen’. Niemand die zich afvraagt hoe het toch kan dat er steeds meer en meer van die opvangtehuizen komen, met steeds meer en meer zieke en zielige olifantjes om te verzorgen. Kwestie van vraag en aanbod. Zo simpel is het.

We zijn ondertussen in Cambodja aangekomen. Een land dat tijdens de burgeroorlog heel veel te verduren heeft gehad. Nadat de rust was wedergekeerd in de jaren 90, heeft het toerisme een enorme groei meegemaakt; elk jaar kwamen er wel zo’n 2 miljoen reizigers het prachtige land bezoeken. Cambodja, het nieuwe vakantie land. Cambodja, het derde wereld land. Cambodja, een land waar de sporen van de oorlog nog duidelijk zichtbaar zijn en waar de armoede ervan afspat.

Kort na de stroom van toeristen volgden dan ook al vrij snel de vrijwilligers, die met de beste bedoeling graag hun steentje wilden bijdragen aan de opbouw van dit o zo getroffen land. Er worden tot op de dag van vandaag zelfs speciale ‘vrijwilligersreizen’ georganiseerd door verschillende Westerse organisaties. Het zijn organisaties die veilige en compleet verzorgde vrijwilligersprojecten op maat aanbieden aan de altruïstische en onbaatzuchtige avonturier. In Cambodja zijn dit vaak projecten van een paar weken tot maanden in de vorm van lesgeven op scholen of meehelpen in tehuizen en weeshuizen. Meedoen aan zo’n vrijwilligersproject kan al snel, het kost je amper €1700,- deelname voor een project van twee weken. Reken daar dan nog je vliegticket bij en je kan dus voor zo’n €2500,- twee weken lange zielige Cambodjaanse kindjes knuffelen. Langer mag natuurlijk ook, maar daar betaal je uiteraard meer voor.

Krijg je al wat vraagtekens bij het horen van bovenstaande? Goed zo, we gaan nog even door.

Het bleef niet alleen bij de zorgvuldig uitgestippelde en georganiseerde vrijwilligersprojecten. Ook menig toerist die in Cambodja vakantie kwam vieren wilde graag wat terugdoen voor het land. Gelukkig kon dit ook heel makkelijk, want op elke school en in elk tehuis was er continu een enorme vraag naar hulp. Dus kom gerust langs voor een paar dagen of een week en speel met de kinderen, of geef ze wat Engelsje lesjes. Aandacht, liefde en onderwijs hebben ze namelijk hard nodig, precies dát waar een zo schrijnend te kort aan is in dit land. Dat ze keer op keer weer opnieuw het alfabet te leren krijgen is heus niet erg. En nu je er toch bent, kan je net zo goed een kleine donatie geven, in de vorm van geld of rijst. Zo hebben ze ’s avonds tenminste weer wat te eten en kan jij met een gerust hart en een goed gevoel je vakantie afsluiten.

Het wordt allemaal gedaan met de meest goede bedoelingen uiteraard. En het lijkt op het eerste gezicht zo onschuldig. De kinderen zijn aanhankelijk, vrolijk en ze lachen stuk voor stuk zo lief. Je ziet daarnaast zoveel andere vrijwilligers die het ook doen, dus het zal wel normaal zijn zeker? Wat de meeste mensen niet weten is dat ze eigenlijk meer kwaad dan goed doen. Wat de meeste mensen niet inzien is dat ze meewerken aan een nieuw schadelijk toeristisch fenomeen welke zelfs een eigen naam heeft gekregen; het ‘Voluntourism’. En je kan het de vrijwilligers ook amper kwalijk nemen. Geen van allen is zich er van bewust dat ze hun geld en harde inzet investeren in een schaamteloze scam, met het kind als de grootste verliezer. Integendeel, ze denken juist enkel goed te doen met hun handelen. Laten zich leiden door het hart, en helaas minder door het hoofd. Kritische vragen? Achja, die laten we voor het gemak maar weer even thuis.

Voor iedereen die ondertussen wél met genoeg vraagtekens zit heb ik hier een aflevering van Brandpunt voor jullie. Deze video legt haarfijn uit wat de negatieve effecten van het voluntourism zijn en hoe het allemaal in z’n werk gaat. Kijk hem aandachtig, je zal versteld staan. Ikzelf heb hem in ieder geval met tranen in m’n ogen bekeken. En mocht je na het zien van dit alles tóch wat goed willen doen, deel dan je nieuw vergaarde kennis en laat zoveel mogelijk mensen bewust worden van dit hartverscheurende fenomeen. Ik weet dat veel Nederlandse reisorganisaties ondertussen al zijn afgestapt van bijvoorbeeld de olifantenritjes. Laten we ervoor zorgen dat déze waarheid ook boven water komt. Dat ze gekend en verspreid wordt, zodat niemand meer (onbewust) meehelpt aan deze verkapte vorm van uitbuiting.

Kinderen zijn geen toeristen attractie.

Sla deze video vooral niet over, het zal je kijk op de weeskinderen industrie voor altijd veranderen. Kijken dus!

Gelukkig zijn er al verschillende organisaties die zich met dit soort campagnes inzetten voor de belangen van het kind
Gelukkig zijn er al verschillende organisaties die zich met dit soort campagnes inzetten voor de belangen van het kind

De feiten:

– Sinds Cambodja zijn grenzen weer heeft opengesteld voor toerisme, is op de één of andere manier het nummer van het aantal weeshuizen in Cambodja evenredig meegegroeid. Sinds 2005 is het aantal weeshuizen zelfs gestegen met 75%. Toch is het aantal weeskinderen juist afgenomen. Dit door verbeterde welvaart, hygiëne en gezondheidzorg. Vreemd wel, dat Cambodja ondertussen zo’n 500 weeshuizen telt, of niet? Als je hoort dat 70% van alle weeskinderen in werkelijkheid eigenlijk helemaal geen wees is, snap je opeens wel hoe ze al die weeshuizen toch gevuld krijgen.

– Kinderen laten opgroeien in een tehuis is nooit het beste voor een kind. Zelfs niet met oog op het veelal beloofde betere onderwijs, toekomst of (op)voeding. Onderzoek heeft bewezen dat een kind in een gezin laten opgroeien ten alle tijden beter is voor de sociale en algemene ontwikkeling, zelfs als dit een één ouder gezin of een pleegezin is. Een tehuis is slechts de allerlaatste oplossing, die men ten alle tijden eerst dient te voorkomen.

– De vele wisselende contacten met vrijwilligers leiden bij een kind vaak tot hechtingsproblemen.

– Kinderen die opgroeien in tehuizen zijn een makkelijke prooi voor seks delinquenten.

– Goed onderwijs heeft goede docenten nodig. Vrijwilligers hebben vaak niet de opleiding en zijn dus niet bevoegd om met kinderen te werken.

– Voluntourisme drijft door onderliggende jaloezie de lokale gemeenschappen uit elkaar. Ook wordt veel lokaal (betaald)werk door het voluntourisme verdrongen.

Voor meer info over dit onderwerp kan je een kijkje nemen op de volgende site:

www.thinkchildsafe.org

Advertenties